Verdachte periode bij schenkingen: vijf jaar in alle gewesten

Wie geld of effecten wegschenkt zonder notaris, doet dat vaak met een eenvoudige overschrijving of een handgift. Dat is toegelaten, maar er hangt een fiscale voorwaarde aan vast: de schenker moet nadien nog een bepaalde tijd in leven blijven. Die termijn, in de praktijk de verdachte periode of risicotermijn genoemd, is de voorbije jaren in elk gewest verlengd van drie naar vijf jaar. Sinds 1 januari 2026 sluit ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest daarbij aan, zodat de vijfjarige termijn vandaag in heel België de regel is.

Wat houdt de verdachte periode precies in?

Een hand- of bankgift kan geldig gebeuren zonder notariële akte. Er is dan geen registratie en dus ook geen schenkbelasting verschuldigd. De fiscus aanvaardt die keuze, maar verbindt er een voorwaarde aan.

Overlijdt de schenker binnen de wettelijke termijn na de schenking, dan wordt het geschonken vermogen voor de berekening van de erfbelasting behandeld alsof het nog in de nalatenschap zat. Juridisch spreekt men van een fictiebepaling: het geschonkene wordt gelijkgesteld met een legaat. De begiftigde betaalt dan alsnog erfbelasting, doorgaans aan een hoger tarief dan de schenkbelasting die hij bij registratie had betaald.

Wie de schenking wél vrijwillig laat registreren, betaalt meteen schenkbelasting en is daarmee van de termijn af: die schenking blijft buiten de nalatenschap, ongeacht wanneer de schenker overlijdt. De regel speelt in de praktijk enkel bij roerende goederen, geld, effecten, kunst, juwelen, want een schenking van onroerend goed vereist hoe dan ook een notariële akte en dus registratie.

Welke termijn geldt waar, en vanaf wanneer?

Erfrecht en schenkingsrecht zijn federaal geregeld, maar de erf- en schenkbelasting zijn gewestelijke materie. Welk gewest bevoegd is, hangt af van de fiscale woonplaats van de overledene; bij een verhuis kijkt men naar waar die woonplaats in de laatste vijf jaar het langst lag.

In het Vlaams Gewest ging de termijn van drie naar vijf jaar voor schenkingen die dagtekenen vanaf 1 januari 2025. Voor oudere schenkingen blijft de driejarige termijn gelden. Het Waals Gewest werkt al met vijf jaar sinds 2022, voor schenkingen vanaf 1 januari 2022. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest volgde met een verlenging die geldt voor schenkingen vanaf 1 januari 2026; schenkingen van vóór die datum blijven onder de driejarige termijn.

In elk gewest knoopt de regel dus aan bij de datum van de schenking, niet bij de datum van overlijden. Schenkingen uit het verleden worden niet met terugwerkende kracht aan een langere termijn onderworpen. Voor schenkingen van een familiale onderneming of vennootschap die van het Vlaamse gunstregime genieten, geldt bovendien een afzonderlijke, langere termijn; die situatie vergt afzonderlijk nazicht.

Wat betekent dit voor u?

Voor wie schenkt is de keuze tussen registreren en niet-registreren een afweging tussen een zekere kost vandaag en een risico morgen. Die afweging valt anders uit naargelang uw leeftijd, gezondheid en de omvang van wat u schenkt. Doet u meerdere schenkingen gespreid in de tijd, dan loopt voor elke schenking een eigen termijn.

Voor de erfgenamen en legatarissen geldt: wie een niet-geregistreerde schenking heeft ontvangen, moet die bij een overlijden binnen de termijn opnemen in de aangifte van nalatenschap, ook wanneer het geld intussen is uitgegeven of belegd. Bewaar schenkingsdocumenten dus zorgvuldig.

Voor de langstlevende echtgenoot of partner speelt de fictie ongeacht de relatievorm, maar het tarief hangt af van de band met de overledene. Gehuwden en wettelijk samenwonenden genieten in de erfbelasting een gunstiger positie dan feitelijk samenwonenden.

Tot slot

Of registreren in uw geval de betere keuze is, hangt af van uw persoonlijke situatie: uw huwelijksstelsel, een bestaand testament, eerdere schenkingen, uw gezinssamenstelling en het gewest waar u woont. Deze bijdrage is algemene juridische duiding en geen individueel advies. Denkt u aan een schenking of hebt u er recent een ontvangen, dan bespreken wij graag met u welke gevolgen daaraan verbonden zijn.